IBAN: NL56RABO0395677858
Israël is een asociaal land geworden
Maandag 13 2012
Het Israëlische stadje Rosj Ha'ajin was woensdag landelijk nieuws. In een straat met keurige etagewoningen, goed verzorgde tuintjes en chique personenauto's had een vrouw van boven de tachtig zichzelf in brand gestoken.

Hoewel de politie en het ziekenhuis - waar de vrouw nu buiten levensgevaar verkeert - haar motief nog niet kenbaar maakten, koppelden lokale media de actie direct aan het grote thema in Israël: sociale onvrede.

"Onwaarschijnlijk", vindt overbuurvrouw Tali Gersjonovitz, die zag hoe de vrouw per brancard het huis uit werd gedragen. "In deze wijk heeft men over het algemeen financieel niets te klagen."

Toch is het verband met het sociale protest niet helemaal uit de lucht gegrepen. De bejaarde vrouw is de vierde Israëliër die zich in een maand in brand stak. Al zou haar daad geen economisch of sociaal motief hebben, voor twee anderen was dat in ieder geval wel zo.

"Ik beschuldig de staat Israël, Bibi Netanjahoe en (minister van financiën) Steintz, de klootzakken, voor de vernedering waarmee uitgeputte burgers dagelijks te maken hebben, voor het feit dat zij nemen van de armen en geven aan de rijken", schreef Mosje Silman, een 57-jarige zakenman uit Haifa, voor hij zichzelf met benzine overgoot en in brand stak, eind juli tijdens een protestmars in Tel Aviv. De 45-jarige gehandicapte legerveteraan Akiva Mapiai deed zes dagen later hetzelfde. Geen van beide mannen overleefde het.

Het protest begon vorig jaar nog met vreedzame optochten van honderdduizenden mensen en spontane tentenkampen door het hele land. Een commissie deed daarop aanbevelingen aan Netanjahoe om de last van de torenhoge huizenprijzen, afbrokkelende sociale voorzieningen en zware belastingdruk voor de morrende middenklasse te verlichten. Tot nu toe zijn weinig van die aanbevelingen uitgevoerd.

"Bibi en zijn rijke vriendjes hebben ons gewoon belazerd", zegt de 32-jarige tekstschrijver Michal Lifsjits, vorig jaar nog deelneemster aan de demonstraties.

Om het huidige begrotingsgat te dichten, nam het Israëlische parlement afgelopen week zelfs een belastingverhoging aan. Per 1 september stijgt onder meer de btw met 1 procent en wordt de inkomstenbelasting hoger. De belasting voor multinationals wil Netanjahoe juist verlagen.

"Een poging om de Israëlische economie en banen van Israëliërs te beschermen", noemt de premier zijn bezuinigingsplannen. Maar Lifsjits heeft er geen goed woord voor over. Met haar man en zoontje van vier is ze een maand geleden verhuisd van Jaffa, vlakbij Tel Aviv, naar het afgelegen dorp Kfar Urijah. "De huisbaas verhoogde de huur van ons piepkleine appartementje naar 6000 sjekel (zo'n 1200 euro, red.), boodschappen doen in de stad kost een fortuin en de prijzen van verzekeringen en de crèche blijven stijgen."

Voor basisbehoeften ben je in Israël duurder uit dan in Nederland, blijkt uit cijfers van de internationale economische samenwerkingsorganisatie Oeso. En dat terwijl een Israëliër gemiddeld nog geen 70 procent verdient van het loon in Nederland. "Ons geld verdwijnt in de zakken van een paar magnaten, en de rest gaat naar het leger of de orthodoxen", zegt Lifsjits.

Zoals zovelen ziet zij in de demonstraties geen heil meer. "Het protest van vorige zomer leek heel wat, maar er is geen enkele vooruitgang geboekt." Haar broer vertrok daarom begin dit jaar naar Portugal. "We denken eraan om hem achterna te gaan. Israël is een afschuwelijk asociaal land geworden."

'Bibi luistert niet'
Er bestaat in Israël niet alleen onvrede over de sociale toestand, maar ook over de speciale status van ultra-orthodoxen (zo'n 10 procent van de bevolking). Zij worden in hun bijbelstudie gesubsidieerd door de huidige regering en vrijgesteld van de dienstplicht en van veel belastingen.

Kleinschalige optochten daartegen hadden weinig effect. "Het is duidelijk dat Netanjahoe niet luistert naar demonstraties", zegt Zaba Alon van Het Israëlische forum voor gelijke dienstplicht. "Maar we geven niet op. Sinds 1 augustus moeten van het hooggerechtshof ook orthodoxen het leger in en dus stappen wij weer naar de rechter. Bibi kan het volk negeren, maar niet de wet."